Szanowni Państwo,
w związku z ostatnimi doniesieniami dotyczącymi aktów przemocy i niebezpiecznych zdarzeń w polskich szkołach zwracamy się do Państwa z prośbą o zachowanie czujności, spokoju i rozwagi, a także o wspólne podejmowanie działań na rzecz bezpieczeństwa dzieci i młodzieży.
Mamy świadomość, że informacje o tego rodzaju wydarzeniach mogą budzić niepokój i obawy o bezpieczeństwo naszych dzieci. Dlatego tak ważne jest, abyśmy jako dorośli reagowali odpowiedzialnie, nie ulegali panice, nie rozpowszechniali niepotwierdzonych informacji i nie wzmacniali poczucia zagrożenia wśród uczniów.
Zapewniamy, że bezpieczeństwo uczniów pozostaje jednym z najważniejszych priorytetów naszej szkoły. Przestrzegamy obowiązujących procedur bezpieczeństwa, podejmujemy działania profilaktyczne i wychowawcze oraz współpracujemy z odpowiednimi służbami i instytucjami w zakresie adekwatnym do rozpoznanych potrzeb i sytuacji. W przypadku pojawienia się informacji o zagrożeniu szkoła podejmuje działania zgodnie z obowiązującymi procedurami, mając na uwadze ochronę zdrowia i życia uczniów oraz pracowników.
Czym jest przemoc rówieśnicza?
Przemoc rówieśnicza to zachowania, których celem lub skutkiem jest wyrządzenie drugiej osobie krzywdy fizycznej albo psychicznej. Może przyjmować różne formy: od wyśmiewania, poniżania, zastraszania, gróźb, wykluczania z grupy i rozpowszechniania krzywdzących informacji, po bicie, popychanie, wymuszanie, niszczenie rzeczy czy cyberprzemoc.
Szczególnie niepokojące są sytuacje powtarzające się, w których jedna osoba lub grupa wykorzystuje przewagę nad innym uczniem. Nie należy jednak bagatelizować również pojedynczych zdarzeń, jeżeli wiążą się z poważnym zagrożeniem, groźbami, obrażeniami lub możliwością popełnienia czynu zabronionego.
Ważne jest także zwracanie uwagi na zachowania, które mogą wskazywać na narastający kryzys emocjonalny, zamiar skrzywdzenia siebie lub innych albo realne zagrożenie bezpieczeństwa. Nie istnieje jeden uniwersalny sygnał pozwalający przewidzieć przemoc, dlatego każdą niepokojącą informację należy rozpatrywać z uwzględnieniem jej kontekstu.
Na jakie sygnały alarmujące warto zwrócić uwagę?
Prosimy o uważną obserwację zachowania dzieci i reagowanie na zauważone zmiany, w szczególności gdy pojawiają się:
- nagła niechęć do chodzenia do szkoły, lęk przed konkretnymi osobami lub sytuacjami;
- wycofanie z kontaktów z rówieśnikami, izolowanie się, utrata dotychczasowych zainteresowań;
- częste obniżenie nastroju, rozdrażnienie, napięcie, płaczliwość lub nasilony lęk;
- niewyjaśnione urazy, zniszczone rzeczy osobiste, gubienie pieniędzy lub innych przedmiotów;
- informacje o wyśmiewaniu, poniżaniu, grożeniu, szantażowaniu albo nękaniu w internecie;
- nagłe zmiany zachowania, nasilona agresja, trudności z kontrolowaniem emocji lub wypowiedzi wskazujące na silną wrogość wobec określonych osób;
- wypowiedzi dotyczące chęci skrzywdzenia siebie lub innych, konkretne groźby, zapowiedzi ataku albo informacje o planowaniu niebezpiecznych działań.
Pojedynczy objaw nie musi oznaczać, że dzieje się coś niebezpiecznego. Istotne są jednak zmiany utrzymujące się w czasie, ich nasilenie oraz informacje, które dziecko przekazuje w rozmowie. Szczególnie poważnych sygnałów, takich jak konkretne groźby czy zapowiedzi przemocy, nie wolno lekceważyć.
Jak reagować w przypadku niepokojącej sytuacji?
1. Rozmawiajmy z dziećmi spokojnie i uważnie.
Zachęcajmy je do dzielenia się trudnościami, pytajmy o relacje rówieśnicze i samopoczucie. Wysłuchujmy bez oceniania i bagatelizowania problemu. Dziecko powinno wiedzieć, że może zwrócić się do dorosłego, nawet jeśli obawia się reakcji kolegów lub konsekwencji ujawnienia sytuacji.
2. Nie ignorujmy niepokojących informacji.
Jeśli dziecko opowiada o przemocy, groźbach, planowanym ataku lub niebezpiecznych zachowaniach, należy potraktować jego słowa poważnie. Nie należy samodzielnie rozstrzygać, czy zgłoszenie jest wiarygodne, ani czekać, aż sytuacja się powtórzy.
3. Zgłaszajmy sytuacje szkole.
W przypadku podejrzenia przemocy, nękania, gróźb lub innych niepokojących zachowań prosimy o kontakt z wychowawcą klasy, pedagogiem lub psychologiem szkolnym, a w razie potrzeby bezpośrednio z dyrektorem szkoły. Warto przekazać konkretne informacje: co się wydarzyło, kiedy, gdzie, kogo dotyczy sytuacja i czy zagrożenie nadal występuje. W przypadku cyberprzemocy warto zachować wiadomości, zrzuty ekranu i inne dostępne dowody, nie rozpowszechniając ich dalej.
4. W sytuacji bezpośredniego zagrożenia działajmy natychmiast.
Jeżeli istnieje realne zagrożenie życia lub zdrowia, nie należy ograniczać się do kontaktu ze szkołą. Trzeba zadbać o bezpieczeństwo dzieci, unikać konfrontacji ze sprawcą, jeśli mogłaby zwiększyć niebezpieczeństwo, i zadzwonić pod numer alarmowy 112.
5. Wspierajmy dzieci, nie wzmacniając lęku.
Rozmawiajmy o bezpieczeństwie adekwatnie do wieku dziecka. Unikajmy przekazywania niesprawdzonych wiadomości, drastycznych opisów i sensacyjnych materiałów. Warto przypominać dzieciom, że proszenie o pomoc jest oznaką odpowiedzialności, a nie donoszenia.
Gdzie można uzyskać pomoc?
W przypadku trudności emocjonalnych, przemocy rówieśniczej lub sytuacji kryzysowej można skorzystać z następujących form wsparcia:
- 112 – numer alarmowy w sytuacji bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia.
- 116 111 – bezpłatny telefon zaufania dla dzieci i młodzieży, dostępny całodobowo.
- 800 12 12 12 – całodobowy, bezpłatny Dziecięcy Telefon Zaufania Rzecznika Praw Dziecka.
- 800 100 100 – telefon wsparcia dla rodziców i nauczycieli w sprawach bezpieczeństwa dzieci; aktualne godziny dostępności warto sprawdzić na stronie 800100100.pl.
- Wychowawca, pedagog, psycholog szkolny lub dyrektor szkoły – osoby, którym można zgłosić niepokojące zachowania i poprosić o podjęcie odpowiednich działań.
Aktualne informacje o wsparciu i przeciwdziałaniu przemocy rówieśniczej można znaleźć również na stronie Ministerstwa Edukacji Narodowej.
Wspólna odpowiedzialność za bezpieczeństwo
Szanowni Państwo, bezpieczeństwo dzieci wymaga współpracy szkoły, rodziców, uczniów oraz odpowiednich instytucji. Budujemy je każdego dnia poprzez uważność, wzajemny szacunek, jasne zasady, reagowanie na krzywdę i tworzenie przestrzeni, w której każde dziecko może poczuć się wysłuchane i bezpieczne.
Prosimy o przekazywanie szkole wszelkich informacji, które mogą mieć znaczenie dla bezpieczeństwa uczniów. Każde zgłoszenie zostanie potraktowane z należytą powagą i rozpatrzone z uwzględnieniem charakteru sytuacji oraz obowiązujących procedur.
Zachowajmy czujność, ale nie ulegajmy panice. Rozmawiajmy, reagujmy i współpracujmy. Wspólnym celem jest zapewnienie dzieciom bezpieczeństwa oraz poczucia, że w trudnej sytuacji nie pozostają same.
Z wyrazami szacunku,
Zespół ds. Pomocy Psychologiczno-Pedagogicznej